976a2a4e7bb9b4a9e077aa701c8ee843Podstawowym czynnikiem powstrzymującym panie od wykonywania mammografii piersi jest strach, przed uzyskaniem informacji o zmianach onkologicznych. Tymczasem prawdopodobieństwo takiego wyniku jest w praktyce niewielkie. Statystyka wskazuje,  że na 1000 wykonanych badań jedynie u 2-3 kobiet rozpoznaje się zmiany nowotworowe. Co ważne, większość tych zmian wykrytych we wstępnej fazie można całkowicie wyleczyć. Warto zatem wziąć udział w programie, tym bardziej, że badanie można wykonać  na nowoczesnym sprzęcie. Centrum Zdrowia Tuchów zakupiło pierwszy w subregionie tarnowskim w pełni cyfrowy mammograf. Przy wykorzystaniu tego urządzenia od początku lipca w placówce rusza program badań profilaktycznych. Są one bezpłatne i nie wymagają skierowania.

Wśród zalet mammografów cyfrowych specjaliści wymieniają fakt, że  badanie jest wykonywane z użyciem mniejszej dawki promieniowania rentgenowskiego. Ponadto dane skanowane są bezpośrednio do komputera i tam przetwarzane w obraz o wysokiej rozdzielczości. Oznacza to ominięcie żmudnego procesu wywoływania zdjęcia, a zatem  utraty jakości i czytelności fotografii. Dodatkowo, lekarze mogą  oceniać zdjęcia, stosując bardziej zaawansowane narzędzia jak powiększanie obrazu, zmiana kontrastu i jasności itp. Badanie i jego opis mogą być zapisane na dowolnej liczbie płyt CD/DVD i innych rodzajach nośników cyfrowych oraz przesłane drogą elektroniczną w jakiekolwiek miejsce natychmiast i bez utraty jakości danych.

Istnieje bezpośrednia zależność między wczesnym wykryciem raka piersi a możliwością jego wyleczenia. W świetle badań  klinicznych przeprowadzonych w Europie i w Stanach Zjednoczonych, korzyść dla Pacjentek z wykonywania badań przesiewowych jest bezsporna. Badanie mammograficzne powinny co dwa lata wykonywać panie, które  ukończyły 40 lat. Pacjentki  po 50-tce powinna obowiązywać reguła corocznej wizyty kontrolnej. Warto pamiętać, że podstawą pielęgnacji piersi jest comiesięczne samobadanie atrybutów kobiecości. Jednak dłonią głębiej umiejscowione guzki można wyczuć, gdy mają już około 2 cm. Tymczasem mammografia oraz czasami dopełniające ją badanie USG pozwalają wykryć już zmiany kilkumilimetrowe.  Dzięki tak wczesnej diagnozie, zwiększa się szansa całkowitego wyleczenia. Kuracja jest krótsza i lżejsza przy poddaniu się leczeniu w pierwszym stadium choroby. A całkowite wyleczenie rzeczywiście oznacza powrót do pełnej formy fizycznej i psychicznej.

Do czynników podwyższających prawdopodobieństwo zachorowania należą: rak piersi rozpoznany przed 50. roku życia lub rak jajnika bądź trzonu macicy wśród najbliższych krewnych. Ryzyko podnosi także wczesna pierwsza miesiączka przed 12. rokiem życia oraz późna menopauza po 55. roku życia, jak i wcześniejsze  leczenie z powodu zmian onkologicznych. Zmiany w piersiach są także częściej diagnozowane u bezdzietnych pań oraz u tych, które urodziły dziecka po 35. roku życia. Jak podkreślają specjaliści 90% raków piersi występuje u kobiet, u których w rodzinie nikt  nie chorował na tę chorobę.

Mammografia nie wymaga szczególnego przygotowania. Warto pamiętać, by nie stosować w dniu badania dezodorantu lub zasypki czy pudru w diagnozowanych okolicach. Środki te mogą spowodować zmiany obrazu mammograficznego.  Do badania warto też założyć wygodną i luźną odzież, którą można będzie szybko i łatwo zdjąć. Jeśli piersi są wrażliwe lub obolałe, należy unikać kofeiny w jakiejkolwiek postaci na dwa dni przed badaniem.

Rak piersi pozostaje – niestety – najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. W zależności od stadium klinicznego zaawansowania wymaga leczenia operacyjnego, radioterapii lub leczenia systemowego w postaci chemioterapii lub hormonoterapii. Badanie mammograficzne wykonane u kobiet po menopauzie umożliwia  rozpoznanie zmian patologicznych w piersi w zakresie ponad 90% przypadków. By jak najwięcej pań mogło skorzystać z programu, będą one otrzymywać imienne zaproszenia.  Jeżeli wynik badania jest prawidłowy do pacjentki trafi informacja, żeby kolejną mammografię wykonać za dwa lata.

W sytuacji kiedy podstawowe badanie wskaże prawdopodobieństwo zmian wypisane zostanie  skierowane do etapu diagnostyki pogłębionej. Prócz badania fizykalnego obejmuje on wykonanie mammografii uzupełniającej oraz w zależności od sytuacji USG piersi. W niektórych przypadkach realizowana jest także biopsja. Po tych badaniach –  jeśli zajdzie taka potrzeba  – Pacjentka jest kierowana na odpowiednie leczenie.

Co ważne idea badań profilaktycznych polega na tym, że kierowane są do osoby, które nie mają objawów choroby. Panie zgłaszające dolegliwości chorobowe w obrębie piersi powinny być zdiagnozowane w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, a nie w ramach programu przesiewowego. Dlatego Pacjentki odczuwające jakiekolwiek niepokojące objawy, które nie są związane z fizjologią, powinny bezzwłocznie zgłosić się do lekarza POZ, ginekologa lub onkologa, aby rozpocząć odpowiednie postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne.

Czynniki ryzyka

• Wiek 50-69

• Rak piersi wśród członków rodziny (stopień ryzyka zależy od liczby przypadków w rodzinie i stopnia pokrewieństwa z chorą osobą)

• Mutacje stwierdzone w genach BRCA 1 lub BRCA 2

• Wczesna pierwsza miesiączka przed 12 rokiem życia

• Późna menopauza po 55 roku życia

• Urodzenie dziecka po 35 roku życia

• Bezdzietność

• Poprzednie leczenie z powodu raka piersi

• Leczenie z powodu innych schorzeń piersi

Najważniejszym czynnikiem w istotny sposób wpływającym na wyniki leczenia jest wykrycie nowotworu w jak najwcześniejszym stadium rozwoju.

Z badania powinna skorzystać populacja kobiet w wieku od 50 do 69 lat (przy określaniu wieku należy wziąć pod uwagę rok urodzenia), spełniających jedno z poniższych kryteriów:

• nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich 24 miesięcy

• otrzymały w ramach realizacji programu profilaktyki raka piersi w roku poprzedzającym pisemne wskazanie do wykonania ponownego badania mammograficznego po upływie 12 miesięcy z powodu obciążenia następującymi czynnikami ryzyka:

• rak piersi wśród członków rodziny (u matki, siostry lub córki) lub

• mutacje w obrębie genów BRCA 1 lub BRCA 2

Badania są bezpłatne i nie wymagają skierowania. Panie z określonej grupy wiekowej zgłaszają się do jednej z wybranych placówek (lista poniżej).

 

Program składa się z dwóch etapów

I Etap podstawowy – badanie mammograficzne

1. przeprowadzenie wywiadu i wypełnienie ankiety w systemie informatycznym udostępnionym przez Narodowy Fundusz Zdrowia

2. wykonanie badania mammograficznego: 2 x 2 zdjęcia mammograficzne wraz z opisem

II Etap pogłębionej diagnostyki

1. porada lekarska

2. wykonanie mammografii uzupełniającej lub

3. wykonanie USG piersi (decyzję o wykonaniu badania podejmuje lekarz)

4. wykonanie biopsji cienkoigłowej albo gruboigłowej (w zależności od rodzaju zmian).

Po tych badaniach, jeśli zajdzie taka potrzeba, Pacjentka jest kierowana na odpowiednie leczenie. Będzie się ono odbywało już poza programem, ale nadal u specjalistów, którzy mają kontrakt z NFZ.

Kobiety, które nie kwalifikują się do objęcia programem profilaktycznym mogą również wykonać bezpłatne badanie piersi (mammografię lub USG) na podstawie skierowania, wydanego przez lekarza specjalistę (ginekolog, onkolog).

Koordynatorem programu jest Katarzyna Kosiba Zając, z którą można kontaktować się pod nr telefonu 604 430 775